RUHUMDA SIZI… VİCDANIMIZ NEREDE?

İnsanın içinde bir sızı vardır. Bazen bir ayrılığın, bazen bir kaybın, bazen de anlatamadığı bir hakikatin sızısı… Ama insanı asıl yaralayan, kendi başına gelenlerden çok, gözlerinin önünde yaşanan haksızlıklara karşı elinden bir şey gelmemesidir. Daha da acısı, bir zamanlar vicdanını yaralayan olaylara zamanla alışmasıdır.

Nesimi’nin “Ruhumda Sızı” deyişini düşünürken insanın kendisine şu soruyu sorması gerekiyor: Ruhumuz neden sızlıyor? Kaybettiklerimiz için mi, sustuklarımız için mi, yoksa bildiğimiz hâlde görmezden geldiklerimiz için mi?

Çünkü insanın ruhundaki her sızı bir zayıflık değildir. Bazen vicdanın hâlâ yaşadığının işaretidir. Haksızlık karşısında içimiz acıyorsa, mazlumun feryadı yüreğimizi titretiyorsa, bir yetimin gözyaşı bizi rahatsız ediyorsa insanlığımız henüz tükenmemiş demektir.

Peki, bugün kendimize ne kadar dürüst davranabiliyoruz?

Adaleti herkes için mi istiyoruz, yoksa yalnızca bize dokunduğunda mı arıyoruz? Kul hakkını yalnızca dilimizde mi taşıyoruz, yoksa davranışlarımızda da yaşatıyor muyuz? Doğruluğu savunurken kendi çıkarlarımızdan vazgeçebiliyor muyuz? Başkasının yanlışını büyütürken kendi yanlışımızı küçültmüyor muyuz?

İşte insanın asıl imtihanı burada başlıyor.

Türk-İslam ahlakı bize yalnızca inanmayı değil, inandığımız değerlerle yaşamayı da hatırlatır. Adalet, merhamet, doğruluk, emanete sadakat ve kul hakkına riayet… Bunlar güzel sözlerden ibaret değildir. Ailede, sokakta, ticarette, siyasette ve devlet yönetiminde karşılığını bulması gereken temel değerlerdir.

Bir toplumun ahlakı, yalnızca büyüklerinin söyledikleriyle değil, küçüklerinin yaşadıklarıyla ölçülür. Bir çocuk hakkının yenmediğini görüyorsa, bir genç emeğinin karşılığını alacağına inanıyorsa, bir emekli yıllarca verdiği emeğin karşılığında insanca yaşayabiliyorsa, bir vatandaş adalet ararken kendisini yalnız hissetmiyorsa orada güven büyür.

Aksi durumda ruhlardaki sızı, kişisel bir acı olmaktan çıkar; toplumsal bir yaraya dönüşür.

Türk devlet aklının büyüklüğü de tam burada ortaya çıkar. Devlet, yalnızca sınırlarını koruyan, gücünü gösteren ve varlığını sürdüren bir yapı değildir. Aynı zamanda adaleti yaşatmak, milletin birliğini korumak, mazlumu gözetmek ve gelecek nesillere güven bırakmak sorumluluğudur. Güç ile adalet birleştiğinde devletin itibarı yükselir; adaletin yerini ayrıcalık aldığında ise milletin gönlünde soru işaretleri büyür.

Tarih boyunca Türk devlet geleneğinin en önemli dayanaklarından biri, düzenin ve adaletin birlikte düşünülmesidir. Çünkü devletin bekası yalnızca kudretle değil, milletin devlete duyduğu güvenle de mümkündür. Güvenin temelinde ise hak, hukuk ve liyakat vardır.

Bugün kendimize yeniden sormamız gereken soru şudur: Biz nasıl bir toplum, nasıl bir gelecek ve nasıl bir devlet istiyoruz?

Haksızlık karşısında susanların çoğaldığı mı, yoksa hakkı savunanların güçlendiği mi bir Türkiye? Makamın insanı büyüttüğü sanılan mı, yoksa insanın makamına değer kattığı mı bir düzen? Gençlerin umutlarını başka ülkelerde aradığı mı, yoksa kendi ülkesinde geleceğini kurabildiği mi bir yarın?

Bu soruların cevabı yalnızca yönetenlerin değil, hepimizin sorumluluğundadır. Çünkü vicdanı başkasına havale edemeyiz. Ahlakı yalnızca başkalarından bekleyemeyiz. Adaleti savunurken kendimiz adaletsiz davranamayız.

İnsan önce kendi içinde hesaplaşmalıdır. Öfkesini, hırsını, kibrini ve çıkarını sorgulamalıdır. Kendi nefsine karşı dürüst olamayanın, toplum adına söylediği söz ne kadar etkili olabilir? Kendisi için istediği hakkı başkasından esirgeyen biri, hangi adaletin savunucusu olabilir?

Belki de ruhumuzdaki sızının en derin sebebi budur: Doğruyu biliyor, ama her zaman doğru olanı yapamıyoruz. Adaleti istiyor, ama bazen işimize gelmediğinde sessiz kalıyoruz. Birlikten söz ediyor, fakat birbirimizi anlamak yerine ayrılıklarımızı büyütüyoruz.

Oysa insanlık, yalnızca kendimiz için yaşadığımızda değil, başkasının acısını da anlayabildiğimizde anlam kazanır.

Nesimi’nin deyişinden bugüne uzanan bu iç hesaplaşma, bizi tek bir noktaya getiriyor: İnsan kalabilmek… Güç karşısında eğilmeden, çıkar karşısında değişmeden, hakikat karşısında susmadan insan kalabilmek.

Çünkü ruhumuzdaki sızı bazen geçmişin yarası, bazen bugünün itirazı, bazen de geleceğe karşı taşıdığımız sorumluluktur.

Ve unutmayalım: Bir milletin ruhu, yalnızca zaferleriyle değil, vicdanıyla da yaşar. Devletin büyüklüğü, yalnızca gücüyle değil, adaletiyle de ölçülür. İnsanın değeri ise söyledikleriyle değil, zor zamanlarda hangi değerlerin yanında durduğuyla anlaşılır.

Öyleyse son soruyu kendimize soralım: Ruhumuzdaki sızıya kulak veriyor muyuz, yoksa vicdanımızın sesini susturmaya mı çalışıyoruz?

Çünkü vicdan sustuğunda yalnızca insanın içindeki ses kaybolmaz; toplumun adalete, milletin birbirine ve geleceğin bugüne duyduğu güven de yara alır.

Ruhumuzdaki sızı geçsin istiyorsak önce haksızlığa alışmaktan vazgeçmeliyiz. İnsanlığımızı, ahlakımızı ve adalet duygumuzu yeniden hatırlamalıyız. Zira bazen bir milletin yeniden ayağa kalkması, önce insanın kendi vicdanıyla yüzleşmesiyle başlar.