SERMAYEM DERDİMDİR, SERVETİM AHIM…

İnsan bazen bir yere değil, bir zamana veda eder. Bazen bir insandan değil, o insanla kurduğu hayallerden ayrılır. Ardına dönüp baktığında yaşanmışlıklar, önüne baktığında aşılması gereken dağlar vardır.

Âşık Mahzuni Şerif'in “İşte Gidiyorum Çeşm-i Siyahım” türküsü, tam da böyle bir yolculuğun sesidir.

Önüne dağlar sıralansa da yürümekten vazgeçmeyen, yaşadıklarını yüreğinde taşıyan bir insanın hikâyesidir bu. Her gidişin ardında bir kırgınlık, her suskunluğun içinde söylenmemiş onlarca söz vardır.

Mahzuni'nin şu dizesi, belki de bütün bu hikâyeyi tek başına anlatır:

“Sermayem derdimdir, servetim ahım…”

Ne kadar ağır ne kadar gerçek bir söz… Kimi insan servetini altınla, mülkle, makamla ölçer. Kiminin sermayesi yaşadıkları, serveti ise içine attıklarıdır. Herkesin göremediği yaralar, anlatamadığı hikâyeler vardır. Gülümseyen yüzlerin ardında nice fırtınalar kopar.

Türkünün ilerleyen bölümünde Mahzuni'nin sitemi daha da derinleşir. İnsanın acısına ortak olması gerekenlerin, bazen o acıyı seyretmekle yetinmesini, hatta bundan kendilerine bir eğlence çıkarmasını hatırlatır. İşte asıl yara da burada açılır. Çünkü insan yalnız bırakılmaya bir şekilde alışır; ama derdinin küçümsenmesine, acısıyla alay edilmesine kolay kolay alışamaz.

Dostun seni bıraktığı yerde, insanın en büyük sınavı kendisiyle baş başa kalmasıdır. İşte o zaman viran bağlar bile insana saraylardan daha yakın gelir. Çünkü insan her zaman en güzel yerde mutlu olmaz; bazen kendisini en iyi anlayan yer, acısının izlerini taşıdığı yerdir.

Mahzuni'nin sazından dökülen bu sözler, yalnızca bir dönemin değil, insanlığın ortak hikâyesidir. Vefasızlığı da anlatır, özlemi de, haksızlığa uğramışlığın sızısını da…

Ve insan anlar ki her gidiş yenilgi değildir. Bazen gitmek, kendinden vazgeçmemektir. Bazen susmak, söyleyecek sözün kalmadığından değil, söylenecek sözün artık hiçbir şeyi değiştirmeyeceğini bilmekten gelir.

Ömür dediğin bir yolculuk… Önümüze dağlar da çıkacak, yollar da kapanacak. Kimi dost bildiklerimiz yanımızda kalacak, kimi de ilk virajda arkasına bakmadan gidecek.

Ama insan, bütün bunlara rağmen kendi yolundan vazgeçmemeli. Çünkü bazen geriye kalan tek şey, insanın kendi onurudur.

Belki de Mahzuni'nin bize bıraktığı en büyük miras, tam burada saklıdır: İnsan gidebilir, terk edilebilir, incitilebilir. Ama yaşadıklarına rağmen insanlığını ve onurunu kaybetmemelidir.

Mahzuni'nin o yakıcı sitemi hâlâ kulaklarımızda:

“Güldün Mahzuni'nin berbat hâline…”

Çünkü insanın en derin yarası, bazen kendisini yaralayanın değil, yarasına gülenin yüzüdür.