SAZIN TELİNDEKİ DEVLET AKLI

 Köroğlu’nun Çığlığından Devlete Bakmak

           Milletlerin kaderi sadece diplomatik masalarda çizilmez; asıl harç, bozkırın ortasında yakılan bir ezginin mısralarında, bir bağlama telinin o cüretkâr titreşiminde maya tutar.

Bizim devlet aklımız soğuk kâğıtlara yazılmış maddelerden önce, halkın sine-i millîsinde pişen türkülerde tecelli etmiştir.

Zira kadim bir milletin neye diz çökmeyeceğini, kriz anında nereye yaslanacağını anlamak isteyenlerin bakacağı yer arşiv rafları değil, sazın telindeki o dökülen feryattır.

Köroğlu’nun o meşhur haykırışına kulak kabartalım:

“Benden selam olsun Çamlıbel Beyine / Çıkıp şu dağlara yaslanmalıdır...”

İlk dinleyişte haksızlığa karşı bir başkaldırı, bir efe çığlığı gibi duran bu iki dize; derine inildiğinde Türk devlet mimarisinin üç sacayağını gözler önüne serer: Merkez-çevre dengesi, kriz anında kenetlenme ve sarsılmaz bir caydırıcılık.

Türk devlet geleneğinde halk, idareden adalet bekler. Adalet zedelendiğinde yükselen itiraz —Köroğlu’nun sesinde olduğu gibi

— Devleti yıkmak için değil; devleti asil ilkelerine, yani adalet zeminine çağırmak içindir.

Türk insanı yöneticisine kırılır, sitem eder ama "Devlet-i Ebed-Müddet" anlayışına asla küsmez. Türküdeki "yaslanmalıdır" vurgusu; fırtına koptuğunda arkasını millete, köklü geleneklere ve çelikten bir iradeye dayayan o tarihsel omurgayı simgeler.

Öte yandan, türküdeki o meydan okuyan gür ses, Türk’ün zaman ve mekândan bağımsız stratejik kuralını hatırlatır: Meydanı boş bırakmamak ve gücünü nereden aldığını hasmına hissettirmek. Köroğlu'nun sazı, tehlike belirdiğinde milletin nasıl tek bir gövdeye dönüşüp aşılmaz bir savunma hattı kuracağının zamansız ilanıdır.

Hülasa; Türk devlet aklı ne ithal kavramlarla açıklanabilir ne de geçici konjonktürlerle sınırlanabilir. O akıl; Köroğlu’nun gür sesinde temayüz eden bağımsızlık tutkusu, adalet arayışı ve coğrafyayı vatan kılan ortak şuurdur. Bugün de ne zaman bir fırtına kopsa, o eski türkülerin yankısı zihnimizde çınlar ve devlet, milletin bağrındaki o sarsılmaz iradeye bir kez daha yaslanır.